Компания жөнүндө
Бөлүшүү

“Түндүк электр” ААК 01.07.2001 жылы “Кыргыз энерго” АКнын түзүмүн өзгөртүп уюштурунун натыйжасында түзүлгөн. Учурда ал Кыргыз Республикасындагы алдыңкы энергия камсыздоочу   уюм.  

Компания азыркы учурда базар (рынок) экономикасынын шартында  өзүн өзү актоо принцибинде Кыргызстанда ички рынок үчүн иштелип чыккан электр энергиянын 40% ашуун бөлүгүн бөлүштүрүү жана сатууну ишке ашырат жана  Чүй, Талас  облустарынын, Бишкек шаарынын чегинде жайгашкан чыңалуусу 35-10-6-0,4 кВ бөлүштүрүүчү электр тармактарын пайдалануу жана оперативдүү  тейлөөнү ишке ашырат.

2019-жылдын 1-июнуна “Түндүк электр” ААКнын 577 274 юридикалык жана  жеке жактар болгон кардарлары бар. Аба, кабелдик чубалгыларын, жогорку вольтту, төмөнкү вольтту электр желелерин жана энергетикалык жабдууларды  тейлөөнү, ошондой эле электр энергия сатып алуу, бөлүштүрүү, сатуу ишмердигин 20  аймактык түзүмдүк бөлүмдөрү жүргүзөт.

 

“Түндүк электр” ААКнын  курамына үч электр энергия сатуу кызматы жана 17 райондук электр тармак (РЭТ) кирет, анын ичинде:

Бишкек шаары боюнча Батыш, Чыгыш РЭТтери, Бишкек шаарынын, Аламүдүн районунун жана Сокулук районунун электр энергия сатуу кызматтары бар.

Ошондой эле   “Түндүк  электр” ААК курамында  төмөндөгү өндүрүштүк кызматтар иштейт:

жогорку чыңалуу кызматы- 35/10-6 кВ чыңалуудагы көмөкчордондорду оңдоп тейлөөнү жана 35 кВ чыңалуудагы  аба чубалгыларын  оңдоо жана техникалык тейлөөнү ишке ашырат;
кабель чубалгыларын борбордоштурулган оңдоо кызматы 35-10-6кВ чыңалуудагы  кабельдик чубалгыларды оңдоо жана техникалык тейлөөнү жүргүзөт;

диспетчердик кызматы 35-10-6-0,4 кВ чыңалуудагы электр тармактарын оперативдүү тейлөөнү ишке ашырат;

релелик коргоо жана автоматика кызматы, пайдалануудагы жабдууларды коргоо жана автоматташтыруу иштерин жүргүзөт;

өлчөө, чыналуудан коргоо жана сактоо өндуруш кызматысыноону камсыздап жана жогорку чыңалуудагы электробочорду (изоляция) пайдаланууну ошондой эле электр желелеринин кароо жактарын (объект) ашкере чыңалуудан коргоону ишке ашырат;

ишенимдүүлүк жана техникалык коопсуздук кызматы, эмгекти коргоо, коопсуздук жосундары  боюнча жумушту уюштурууну камсыз кылат;

диспетчердик - технологиялык башкаруу каражаттар кызматы башкаруу каражаттары үчүн колдонуучу диспетчердик жана технологиялык байланышты, телемеханика алыштарын, чубалгылык- кабельдик курулумдарды техникалык пайдаланууну камсыздайт;

автоунаа  жана механикалаштыруу кызматы өндүрүштө керектөөлүүчү автоунааларды жана башка ичтен күйүүчү кыймылдаткычтар менен аракетке келүүчү техникаларды тейлеп, оңдоону камсыз кылат;

метрология кызматы 35/6-10 кВ көмөкчордондогу жана “Түндүк электр” ААКда колдонулган өлчөөлөрдүн бирдиктүүлүгүн жана  талаптагыдай тактыкта болуусун камсыздайт;

оңдоо - чарба базасы  “Түндүк электр” ААКнын жабдууларын накталап жана учурдагы  оңдоолорун ишке ашырат, ошондой эле 35-10-6-0,4 кВ кабельдик чубалгылары аба чубалгыларын оңдоо үчүн  топтомдоочу  бөлүктөр жана компоненттери  менен жабдыйт.

Азыркы учурда бул өндүрүш кызмат ичинде  трансформаторлорду оңдоо, мунайчайырларын жана мастикаларды бышыруу, трансформатор оромолорун оңдоо  жумуштары жолго коюлган.

Бөлүштүрүү компаниясы  2 жылда бир жолу мелдештерди өткөрөт, аларда өз ара үйрөтүлүштөрдөн жана кесипкөйлүк  такшалгандыктарын текшерүүдөн тышкары, электр эпкердин эмгегин жумушун жеңилдете турган өркүндөтүлгөн механизмдер жана ыкташтырмалар  көрсөтүлөт. Алардын  мыктылары  ЭТРлердин ишинде колдонууга киргизилет. Негизги иштерсандардын  дасыккаттарын жогорулатуу жана шериктери КМШ өлкөлөрдүн энергетиктеринин салт болуп калган кесиптик байланыштарын бекемдөө максатында КМШдагы шууту-оңдооч иштерсандардын эл аралык мелдештерине катышат. Айта кетсек 2004-жылы  Москвада “Түндүк электр” ААК  командасы    5- орунду, 2007 жылы  Витебскде 4- орунду, ал эми 2017-жылы РФнын Пенза шаарында 3-орунду ээлеген.

Энергетикалык чыгымдарды азайтуу максатында  “Түндүк электр” компаниясы керектелүүчү энергетикалык ресурстарды тыкыр эсепке алууну уюштурууга, тактыкты, айкындыкты жана электр энергиясынын эсебинин ыкчамдыгын  камсыздоого умтулуп жатат. Бул маселени чечүү үчүн бөлүштүрүүчү компания жер-жерлерде кызматтын инспекторлорун фидердик тейлөөгө өткөрүп, белгилүү фидерге түшкөн электр энергиясынын көлөмү үчүн материалдык жооптуу адамдарды койду. Электр энергиясын эсептөөнү жакшыртуу үчүн эсептегичтерди чыгаруу,  аларды 1.0 тактык классындагы ары так жана ишенимдүү электр эсептегичтерине алмаштыруу жүрүп жатат.

Өнүгүү жолунун кийинки кадамы электр тармактарында көзөмөлдөөнүн, автоматташтырылган электр энергиясынын эсебин жана ченөө маалыматтар системасын жана өндүрүштү башкаруунун автоматтык түзүмүн (ӨБАТ) этап-этабы менен киргизүү болду.

Германиялык “KFW” өнүктүрүү банкы каржылаган ”Бишкек шаарынын локалдык тармагын оңдоо” жана “Электр таркатуучу тармактардын натыйжалуулугун жогорулатуу” инвестициялык долбоорлорунун бюджетинен 27 млн. евро борбор калаадагы эскирген электр тармактарды реконструкциялоого багытталган.

Аталган долбоорлордун негизинде 6-10 кВ чыңалуудагы 76 чакырым кабелдери полиэтилен менен изоляциялаган кабелдерине алмаштырылган,өзүн өзү изоляциялаган зымдарды колдонуу менен 0,4 кВ тармактарынын 445 чакырымын реконструкцияланган.

“Электр таркатуучу тармактардын натыйжалуулугун жогорулатуу” долбоорунун ишке ашырууда борбор шаарыбызда интелектуалдык микропроцессордук приборлорду, кардарлардын интеллектуалдык санариптик интерфрейс жана маалыматтарды РЭТтерге жеткирүүчү  модемдерден 117 485 даана  алмаштырылып жана орнотулган.

Бул эсепке алуу приборлору дистанциялык кирүүгө жана кардарлардын дебитордук карыздары болгондо аралыктан өчүрүү мүмкүнчүлүктөрүн берет.

Учурда “Түндүк электр” ААКда электр энергия менен жабдуунун ишенимдүүлүгүн жогорулатуу  жана эсеп берүүнү жакшыртуу боюнча долбоор ишке ашырылууда.  Аталган долбоор KfW  Германия өнүгүү банкынын каржылоосундагы ишке ашырылып жаткан “Электр бөлүштүрүү тармактардын эфективдүүлүгүн жогорулатуу” жана “Бишкек шаарынын жеке тармактарын чыңдоо” инвестдолбоорлордунтабигый уландысы болуп саналат.

Электр энергия менен жабдуунун ишенимдүүлүгүн жогорулатуу  жана эсеп берүүнү жакшыртуу боюнча долбоордун максаты- “Түндүк электр” ААК тейлеген Бишкек шаарынын, Чүй жана Талас облустарынын электр каамсыздоосунун сапатын жакшыртуу, ошондой эле, акционердик коомдун операциялык ишмердүүлүгүн башкарууну мыктылоо.

Кыргыз Республикасындагы электр камсыздоонун эсеп берүүсүн жакшыртуу жана ишенимдүүлүгүн жогорулатуу боюнча Долбоорго Дүйнөлүк банк тараптан 25 млн.АКШ доллары бөлүнгөн, анын ичинен 55% АКШ доллары жогорку жеңилдетүүдөгү  кредит (1,6 % жылына) катары берилсе,  45% – кайтарымсыз грант катары каралган.  Долбоор 2016-2019- ж.ж. “Түндүк электр” ААК тарабынан ишке ашырылат.

Аталган долбоордун бөлүштүрүү тармактарындагы жоготууларды төмөндөтүүнү жана электр камсыздоонун ишенимдүүлүгүн жогорулатууну көздөгөн компоненттеринин бири “Инфраструктураны инвестициялоо” Чүй облусундагы ири өндүрүш абоненттерге орнотулуучу ченөө жабдууларын жана Бишкек шаарына үч жогорку вольттогу көмөкчордондорун курулушун инвестицялоону камтыйт.

Эки 35/10 киловольт (кВ)  чыңалуусундагы көмөкчордондору Бишкек шаарынын борбор бөлүгүндө, 3-кичирайондо курулган. Ал эми үчүнчү 110/35/6 (10) кВ чыңалуусундагы жогорку вольттогу «Бишкек»  көмөкчордонунун курулушу Т.Айтматов/Салиева, Саратовская көчөлөрүнүн участогунда ишке ашырылган.

Бишкек шаарынын келечектеги өнүгүүсүн эске алсак, кийинки жылдары кубаттуулуктун дефицити жогорулай бермекчи жана 40 мегаваттка (МВт) жакын кубаттуулукту түзмөкчү.Ар биринин кубаттуулугу 40 мегавольт-амперди түзгөн эки күч трансформаторлуу жогорку вольттогу «Бишкек» көмөкчордонунун курулушу борбор калаабыздын ортосундагы жайгашкан 35 кВ көмөкчордондорунун жүктөмүнүн азайышын камсыздады.

Аталган көмөкчордондордун жүктөмүн азайтуу эсебинен башка жогорку вольттогу көмөкчордондордун жүктөмүн бөлуштүрүү мүмкүнчүлүгү пайда болду. Мындан сырткры күч кабель чубалгыларынын да жүктөмү азайып, жыйынтыкта 6-10 кВ тармактарын өз ара резервдөө шарты түзүлдү . Баса белгилей кетчүү нерсе «Бишкек» көмөкчордонунун ишке киргизилиши менен 40 МВт чейинки жалпы кубаттуулукту түзгөн кайра киргизилип жаткан объектилер электр тармактарга кошула алат.

«Бишкек» көмөкчордонунун курулуш иштери бүткөндөн кийин жана аны эксплуатацияга киргизген соң “Түндүк электр” бөлүштүрүү компаниясы бара-бара  6 кВ чыңалуудагы тармактарды 10кВ которууну мерчемдөөдө. Бошогон 35 кВ күч трансформаторду борбордун бөлуштүрүү тармактарынын мындан аркы өнүгүүсүнө колдонууну божомолдоодо (жаңы конуштар, кичирайондор)

КРдагы электр энергия менен жабдуунун ишенимдүүлүгүн жогорулатуу  жана эсеп берүүнү жакшыртуу боюнча инвестициялык долбоордун чегинде “Түндүк электр” ААК Чүй жана Талас облустарынын керектөөчүлөрүнө 40 миң “акылдуу” эсептегич (ЭКЭАМЧАС) орнотот.

2019-жылдын 1-июнуна “Түндүк электр” ААК 545 946 жеке жана 31 328 юридикалык жактарды тейлеп келүүдө, анын ичинен:

Бишкек шаарында -242 424 жеке жана 15 894 юридикалык жактар;

Чүй облусунда -254 608 жеке, 13 170 юридикалык жактар;

Талас облусунда -48 914 жеке жана 2 264 юридикалык жактарды тейлейт

Бөлүшүү